Teteringen | St.Willibrordus kerk
In 2028 zal gestart worden met de herbestemming van deze kerk.
Tot eind 2027 zal de kerk gewoon in gebruik blijven voor de vieringen.
In september 2027 zal er nog een feest zijn vanwege het 100 jaar bestaan van de kerk.
De voorkeur gaat uit naar herbestemming van het gebouw in een centrale functie voor het dorp Teteringen. Hierbij zou dan ook een kleinere ruimte in het gebouw beschikbaar kunnen blijven voor kerkvieringen.
Vanaf 1925 hebben de pastoors van de Willibrordusparochie in Teteringen een dagboek bijgehouden van alle belangrijke gebeurtenissen in de parochie. Pastoor J. van den Muijsenbergh beschreef in een duidelijk leesbaar handschrift jaren tot en met 1939. Zijn opvolger Pastoor A. Andriessen zette dit werk voort. In dit dagboek is teruggevonden dat Gerrit van Geffen de kruiswegstaties heeft gemaakt alsook een tekst rond het Priesterkoor.
Ontwerpen stammen gedeeltelijk uit 1928 en de werkzaamheden werden uitgevoerd tussen 1929 (Priesterkoor en 1e statie) en 1930 (14e statie). De kruiswegstaties werden in zijn atelier vervaardigd op zware platen van 1,15 m breed en 0,75 m hoog en afgeleverd bij de kerk. Daar werden ze met lijst opgehangen in de daarvoor in het metselwerk opgenomen sparingen.
2) Rijksmonumentregister
‘De halfronde absis bevat het reeds van Rijkswege beschermde orgel, dat het zicht op de schilderingen in de rondboognissen goeddeels ontneemt.’
‘De kerk bevat kruiswegstaties van G. van Geffen uit 1929-43’ (Moet zijn 1929-1934
Bronnen:
1) Heemkundekring Teterings Erfdeel (2019) Dagboek van een Dorpspastoor in Teteringen : een tijdsbeeld van 1925 tot en met 1945
2) Rijksmonument 519047
3) Hart van Teteringen, Aanbiedingsbrief bij het Initiatiefplan, april 2025
4) Dorpshuis herbestemmingsplan, september 2025 Toekomstpresentatie
5) Database Kerkcollectie digitaal, Museum Catharijne Convent, Utrecht (MCC)
6) Gerrit van Geffen (1883-1970)
1929 Priesterkoor - Hoogaltaar
In 1929 is ‘De tekst op den muur rond het Priesterkoor’ aangebracht. Dit bleek uit het dagboek van bouwpastoor J. van den Muijsenbergh. De tekst luidt:
‘De tekst op den muur rond het Priesterkoor’“Uit giften van verschillende parochianen zijn de onkosten bestreden voor het beschilderen van deze teksten door G. van Geffen, kunstschilder uit den Haag, die daarmee is begonnen op maandag 24 juni 1929. De tekst is genomen uit ’t office van Palmzondag (de processie): “Gloria, Laus, et honor, tibi sit Rex Christe Redemptor” 1)
“Glorie, Lof en Eere zij U Koning Christus Verlosser”
Déze tekst is dus, zoals hierboven beschreven, geschilderd door Gerrit van Geffen. De 9 muurschilderingen eronder zijn door de pastoor zélf ontworpen en uitgevoerd.
De tekst rond het priesterkoor wordt deels afgedekt door het kerkorgel dat na zijn restauratie daar is neergezet in plaats van op zijn originele positie achterin boven de toegangsdeuren van de kerk.
Objectnaam: muurschilderingen
Betreft de schilderingen van 9 muurvlakken met afbeeldingen die zijn ontworpen en uitgevoerd door pastoor J. van den Muysenbergh, die toen pastoor was van de parochie, bij gelegenheid van zijn 40-jarig priesterjubileum. De schilderingen zijn als het werk van een priester uiteraard van grotere interesse dan gewone wandschilderingen.
Situering: apsis priesterkoor
Inventarisatiedatum: 21/1/2008
In een band boven de 9 afbeeldingen staat de tekst: ‘
‘+GLORIE.LOF.EN.EERE.ZIJ.U.KONING.CHRISTUS. VERLOSSER (daarachter in kleine kapitalen:) PALM ZOND+’.
5) Objectnr: 8374-107
1929-1930 Kruiswegstaties
Objectnaam: Kruisweg
Kruisweg met veertien staties. Onder elke statie staat een overweging of meditatie op een afzonderlijk ingelijst paneel. Boven elke statie staat een versiering in de vorm van een kruis tussen geglazuurde baksteen. Daaronder het goudkleurige nummer van de statie in mozaïekwerk.
Datering: 1929-1930
Materiaal: olieverf, hout, mogelijk acrylverf, omdat de schilderingen erg dof zijn.
Afmetingen: h. 65 cm, b. 112 cm
rechtsonder statie 1: ‘G.v. Geffen / fecit / A.D. 1929’
Vervaardiging: Gerrit van Geffen
5) Objectnr: 8374-149
De eerste schetsen voor de kruiswegstaties zijn gemaakt in 1928. De in kleur uitgewerkte ontwerpen zijn in 1929/1930 gemaakt. Alle ontwerp-tekeningen potlood en waterverf zijn 23 cm x 15 cm. De werkelijk afmetingen van de staties in Teteringen zijn 115 cm bij 75 cm.
Er zijn van de potlood-ontwerpen nog slechts 6 stuks: staties II tot en met VII. En van de uitgewerkte schetsen (waterverf) zijn er nog 12 stuks: staties I tot en met X. Van statie I zijn er 3 exemplaren: 2 voorstudies en de uitgevoerde versie.
De kruiswegstaties in Teteringen zijn op zware platen aangebracht en dus niet rechtstreeks op de muur geschilderd.
Opgemerkt is dat in de twee ontwerpen van statie III de meest linkse persoon een vrouw is met mededogen terwijl in de uiteindelijke versie dit een man betreft die het duidelijk eens lijkt met de opgelegde doodstraf.
Uit het dagboek van de pastoor blijkt de plaatsing van de eerste 6 kruiswegstaties alsmede de namen van degene die de staties schonken:
‘Nieuwe kruiswegstaties’: Woensdag 23 oct. ’29 zijn de eerste drie staties geplaatst, geschilderd door G. van Geffen, schilder te Den Haag, geschonken door 1e: de kinderen Roovers, Laanzicht; 2e: Willem van Beek, Moleneind; 3e: Jan Mulder, Hoeveneind, allen te Teteringen. Woensdag 4 dec. Zijn 4e, 5e en 6e statie geplaatst, geschonken door Z.E.G. Vermolen, rector te Huijbergen; weduwe Aarts, O’houtseweg en Jan Oomen-Mulders; beide laatste uit Teteringen.’ 1)
In 1930, bijna een jaar later staat in het dagboek:
‘Plaatsing kruisweg-statie 7 en 8: op zaterdag 6 september. Hiermede zijn alle, welke door verschillende weldoeners tot nu toe geschonken zijn, geplaatst.’ 1)
Van de overige 6 is verder geen vermelding in het dagboek. Maar de 14e kruiswegstatie is gesigneerd in 1930 en daarmee vermoedelijk ook toen geplaatst.
(foto statie 7 ontbreekt nog)
Dagboek van de Pastoors
Foto’s van het dagboek van de pastoors waarin met rode lijnen de bewuste verwijzingen naar G. van Geffen, schilder den Haag staat,
(Foto van het fragment van het Priesterkoor ontbreekt nog.)
2026 Extra informatie
Tekstbord onder kruiswegstatie (nr III) met aan beide zijde één tekst en één tekst direct onder de kruiswegstatie.
De teksten onder de kruiswegstaties werden vervaardigd door pastoor van den Muijsenbergh zélf en zijn telkens drie teksten per statie voor verschillende tijdvakken van het jaar.
Kruiswegstatie op Goede Vrijdag 2026 met kaarsverlichting en
de Pastoor die de Kruisweg loopt
Bouwpastoor Josephus van den Muijsenbergh heeft zélf ook schilderingen ontworpen voor de negen vlakken die rondom het Hoogaltaar (de muurvlakken direct onder de tekst van Gerrit) en twee groote muurvlakken bij de eerste en de laatste kruiswegstaties, die door hem met den kunstschilder W. Huijbrechts zijn aangebracht rond 1940. Het daarvoor gebruikte zaagwerk uit triplex is geschied door verschillende jongens der parochie. (De scholen vielen in die jaren onder het kerkbestuur).
De herkomst van de ontwerpen van de verschillende glas-in-lood ramen hebben geen herleidbare ontwerper.
Op de foto’s één van de twee groote muurvlakken waarop door Pastoor van den Muijsenbergh zijn eigen ontwerp is aangebracht met de figuurzaagde letters.
Bekijken van de ontwerptekeningen van de Willibrorduskerk samen met de kerkbeheerder, voorjaar 2026
Herbestemming na 2027
Door de Augustinusparochie Breda en het bestuur van het gemeenschapshuis ’t Web is in nauwe samenwerking met de Dorpsraad is door de werkgroep Hart van Teteringen het initiatiefplan voor de herbestemming van de Willibrorduskerk in Teteringen.
Het initiatiefplan is een oplossing voor de steeds grotere knelpunten met betrekking tot de dagelijkse invulling van de activiteiten in het gemeenschapshuis ’t Web. April 2025. 3)
Deze pagina is samengesteld met de informatie die tot nog toe bekend is. Mogelijk dat we op een later tijdstip bijvoorbeeld nog niet doorgenomen archiefstukken vinden, dan volgen er aanvullingen. Ziet u onjuistheden, heeft u opmerkingen, stuur deze dan graag via het contactformulier naar ons op.