(Beek en) Donk | Leonardus van Noblac kerk
Bijzonder van de St. Leonardus van Noblac kerk te Donk is, dat dit feitelijk Gerrit van Geffen zijn eerste grote opdracht was. Het betrof het vervaardigen van een kopie van de neo-middeleeuwse kruisweg, die door de antwerpse schilder Jean-Baptiste Anthony in de ‘Heikese’ kerk te Tilburg was aangebracht.
De schilder J.Anthony op zijn beurt, had de schildering in Tilburg gemaakt: ‘volgens de kruisweg van de St.Jan Kathedraal in ‘s-Hertogenbosch.’
2) Objectnummer 014310, 6964 en 8404
Het maken van kopieën was in die jaren overigens niet ongebruikelijk.
Bronnen:
1) Rijksregister Cultureel Erfgoed, Rijksmonument 520151
2) Database Kerkcollectie digitaal, Museum Catharijne Convent, Utrecht (MCC)
3) Fluminalis Church Interiors sinds 1972 ‘De grootste specialist in religieuze antieken wereldwijd’. NL Horssen Gelderland
4) Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) : ‘De schilder van Geffen’ – 22 november 2022
In de verschillende archieven en naslagwerken staat abusievelijk dat schilder C.J. van Geffen deze kruisweg zou hebben geschilderd.
Geprobeerd zal worden dit bij de verschillende instanties te laten corrigeren op basis van onderstaande punten:
- In de handgeschreven lijst door Gerrit van Geffen – rond 1963 – gemaakt met alle kerken waar hij geschilderd had, staat ‘23 Donk (Beek en Donk) NB) Kruiswegstaties’ als één van de kerken;
- Er is geen enkele informatie te vinden over een kunstschilder C.J. van Geffen;
- De twee hoofdletters G, in zijn handtekening ‘G.v.Geffen”, schreef Gerrit met een ‘C’ en een lus naar beneden (een soort ‘J’) die je duidelijk herkend in de oud-hollandse-schrijfletters als een ‘G’.
- De antiekhandelaar Fluminalis Church Interiors, die de kruiswegstaties op dit moment in zijn depot (juni 2026) heeft staan, heeft de signering gelezen als ‘G.v. Geffen.’
Gekeken wordt of er nog een foto bestaat of gemaakt kan worden van de handtekening(en)
1906-1907 Donk | Leonardus van Noblac (1 van 2)
Foto van statie IV in de Leonardus kerk en daaronder die van dezelfde statie IV uit de Heikese Kerk
‘Jezus ontmoet zijne bedroefde Moeder’
schilder G. van Geffen 1906-1907
Tekstdeel uit Rijksmonumentregister
In het interieur zijn onder meer van belang ….. de kruiswegstaties (C.J. van Geffen, 1906 (“naar Anthony”) en C. Boelen, Helmond, 1921).
1) Monument 520151
Museum Catharijne Convent
De kruisweg in de Leonardus de Noblac kerk te Donk is geschilderd door de schilder C.J. van Geffen
De staties worden afgewisseld met profeten
Materiaal: olieverf en doek
Afmetingen h. 80cm, b. 130 cm.
Inventarisatiedatum 1973
2) Objectnummer 6964-8
1890-1898 Tilburg | 'Heikese' kerk (St. Dionysius kerk)
Statie IV
‘Jezus ontmoet zijne Heilige Moeder’
schilder Jean-Baptiste Anthony 1892
Deze foto is de enige statie van de 14 die in het digitale archief van het MCC aanwezig lijkt.
Museum Catharijne Convent
De kruisweg in de Dionysius kerk (ook genaamd de Heikese kerk) te Tilburg is geschilderd door de antwerpse schilder Jean-Baptiste Anthony tussen 1890 en 1898.
Materiaal: olieverf en doek
Afmetingen h. 128cm, b. 209cm.
Hierbij staat vermeld dat deze gemaakt is ‘Volgens de Kruisweg in de St. Jan te ’s-Hertogenbosch’
Inventarisatiedatum 1979
2) Objectnummer 8405-46
18xx-18xx 's-Hertogenbosch |St. Jan kerk
Archief en locatie moet nog worden bezocht.
1906-1907 Donk | Leonardus van Noblac (2 van 2)
1906-1907 Kruiswegstaties
Fluminalis op website BHIC
‘Sinds kort zijn we in het bezit van de indrukwekkende en vooral zeer ongewoon, maar meesterlijk uitgevoerde kruisweg van Jezus, welke in de Leonarduskerk te (Beek en) Donk rondom de sfeer bepaalde.
De kruisweg bestaat niet, zoals gewoonlijk, uit 14 losse staties, maar uit 8 monumentale lijsten van elk 450 cm met daarin verwerkt op doek de eigenlijke staties, die op hun beurt worden gelardeerd door schilderingen van tal van heiligen, op paneel.
Al met al dus een kruisweg van 36 meter welke de wanden van beide zijbeuken totaal bedekte. Gesigneerd: G. van Geffen.
3) ID: 4806388
4) BHIC: schilder van Geffen
1906-1907 Profeten en dergelijke links en rechts van de staties.
De kruiswegstaties zijn in afwijking van Tilburg (128cm) in Donk slechts 80 cm. Hierdoor is uiteraard ook de breedte kleiner en waren de muurvlakken tussen de muurpijlers van deze kerk ruimte 2 staties én telkens 3 ‘profeten’ voor de staties 1-2, 3-4, 5-6, 9-10, 11-12, 13-14. Onbekend is nog wat de indeling was bij de staties 7 en 8 aangezien alle 8 de lijsten dezelfde afmeting hadden van 4,50 m.
Wat vanuit de foto van statie IV uit Tilburg af te leiden zou kunnen zijn is, dat daar alléén de kruiswegstaties hingen en níet de ‘profeten’.
Links en rechts van de verschillende staties staan verschillende personen afgebeeld. Niet allemaal zijn het profeten.
Links van Statie VI De bijbelse Judith met een zwaard en palmentak en een banderol met de tekst “Omdat Gij mannelijk gehandeld hebt zult Gij worden geprezen in eeuwigheid”
Verder komen nog voor op de huidige beschikbare foto’s o.a.:
Abraham en zijn zoon Isaak
Simon van Cyrene
…
Herbestemming
Schilderingen Gerrit van Geffen
De kruisweg is verwijderd uit de kerk. De kruiswegstaties staan nu te koop als één complete kruisweg bij de firma Fluminalis Kerk Interieurs inclusief de houten lijsten alle profeten en dergelijke. De set is geconditioneerd opgeslagen en wacht op een gegadigde.
Fluminalis : 14 Kruiswegstaties
Uiteindelijk zou het mooi zijn, indien mogelijk, om in dit oeuvre overzicht te kunnen vermelden dat deze kruisweg uiteindelijk weer is geplaatst in kerk X te Y.
Het Andere Wonen Beek en Donk in de voormalige Leonarduskerk
Het gebouw stond sinds 2013 leeg en is getransformeerd tot 25 appartementen, volledig ingedeeld en voorzien in behoefte voor ouderen in hun laatste levensfase.
Vanwege het monumentale karakter van het gebouw, waardoor de aanzichten gehandhaafd dienen te blijven, zijn het voornamelijk inpandige renovatiesloopwerkzaamheden. Hierbij is onder andere de gehele inventaris zorgvuldig gedemonteerd voor hergebruik in een in aanbouw zijnde nieuwe kerk in het buitenland. Alle religieuze beelden zijn behouden gebleven en de kerk waar de inwoners van Beek en Donk ooit zoveel gezamenlijke arbeid hebben verricht krijgt nu eindelijk weer een belangrijke functie krijgen binnen de gemeenschap!
Deze pagina is samengesteld met de informatie die tot nog toe bekend is. Mogelijk dat we op een later tijdstip bijvoorbeeld nog de foto’s van alle acht panelen kunnen toevoegen, of brieven en nog niet doorgenomen archiefstukken, dan volgen er aanvullingen. Ziet u onjuistheden, heeft u opmerkingen, stuur deze dan graag via het contactformulier naar ons op.